به گزارش شهرداران و روابط عمومی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، پنل تخصصی «اقتصاد چرخشی در مدیریت پسماند؛ راهبردها، ابزارهای مالی و چارچوبهای نظارتی» امروز با حضور قائم شریعتی معاون توسعه و هماهنگی امور پژوهشی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، حسین حیدریان معاون پردازش و دفع سازمان مدیریت پسماند تهران، علیرضا بازارگان استادیار دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، هومن غلامپور پژوهشگر محیطزیست مرکز پژوهشهای مجلس، سیدنادعلی علوی استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مراد کوداز نماینده دبیرکل اتحادیه شهرداریهای ترکیه، داریوش بارانی شهردار خرمآباد، رضا مصباحی شهردار ساوه و حمید قاسمی شهردار سمنان و سجاد کریمی، استاد دانشگاه علم و صنعت به عنوان دبیر پنل در عمارت بلدیه برگزار شد.
علیرضا بازارگان، استاد دانشگاه تهران در این مراسم با بیان اینکه دو روش برای مدیریت اقتصاد محیط زیست وجود دارد، گفت: در خود روش سنتی دو رویکرد وجود دارد که افراد به وسیله آن مدیریت اقتصاد محیط زیست را انجام می دهند که فرماندهی و کنترل و مسئولیت حقوقی را شامل می شود.
استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه ما بحثی به عنوان یارانه پنهان داریم، تصریح کرد: یعنی وقتی ناوگان شهری می آید پسماند را جمع می کند از سوخت یارانه ای بهره می برد و اگر بتوان مکانیزمی در نظر گرفت که یارانه های پنهان را حذف کرد چون هزینه ها بالا میرود از رفتارهای اشتباه شهروندان در این حوزه جلوگیری می کند.
نیازمند سند مدیریت اقتصاد چرخشی هستیم
در ادامه حسین حیدریان، معاون پردازش و دفع سازمان مدیریت پسماند تهران با بیان اینکه بیشترین آثار این نوع مدیریت را میتوان در مراکز دریافت و دفع پسماند میتوان دید، گفت: در جنگ ۱۲ روزه حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش تردد تریل های حمل پسماند را به دلیل عدم تفکیک از مبدا داشتیم.
وی ادامه داد: تا جای ممکن است باید به سمت حذف پسماند و آلودگی برویم و همچنین محصولات هر چقدر قابلیت بازیافت داشته باشند می توان آنها را بازیافت کرده و در مقابل از برداشت منابع طبیعی مان کم کرد.
حیدریان با بیان اینکه باید به یک سند مدیریت اقتصاد چرخشی برسیم و اینکه انتظار داشته باشیم این کار تنها توسط شهرداری ها رخ دهد، اشتباه است؛ گفت: در صورت تحقق اقتصاد چرخشی تا ۵۰ درصد هزینه های مدیریت پسماند کاهش پیدا میکند. با این حال یکی از موانع عدم تحقق مدیریت اقتصاد چرخشی بحث فناوری است؛ به طوری ما هنوز شرکت داخلی را در حوزه تولید پسماند به انرژی نداریم.
۴۰ همت حجم بازار مدیریت پسماند است
سید نادعلی علوی، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در بخش دیگری از این پنل با بیان اینکه حجم بازار مدیریت پسماند در داخل کشور صرفا در حوزه جمع آوری و دفع حدود ۴۰ همت است، گفت: در حوزه پسماند خشک هم حدود ۱۵ تا ۲۰ همت پول در جریان است.
وی ادامه داد: روش های مختلفی برای تامین مالی سیستم مدیریت پسماند وجود دارد که در داخل کشور برخی از روش ها مانند مالیات بر ارزش افزوده، مالیات بر عوارض شهرداری و مشارکت بخش خصوصی به صورت پراکنده اجرا می شود.
علوی گفت: اگر ما با نرخ ۰.۳۳ درصد بتوانیم مالیات بر املاک را در شهر جاری کنیم میتواند بخش قابل توجهی از نیاز مالی را تامین کند، متاسفانه امروز عمده منبع درآمدی بحث فروش تراکم است که خود چالش های زیادی را ایجاد کرده است.
شهرها در گذشته بخشی از طبیعت بودند
در بخش دیگری از این مراسم داریوش بارانی، شهردار خرم اباد گفت: جهان در حال گذار از حالت خطی به حالت دایره ای است و این مهم تنها به حوزه پسماند خلاصه نمی شود و کل موضوعات دنیا را شامل می شود. به طور مثال در حوزه مدیریت شهری با عبور از هر مرحله یک فیدبک به همان مرحله میزنیم.
وی ادامه داد: محیط زیست و طبیعت دارای ویژگی هایی است که امروز عنصر گمشده همه شهرهای ما است، یعنی طبیعت میتواند خودش را ترمیم کرده و قدرت خودبازسازی دارد و در گذشته چون شهرها با طبیعت گره خورده بودند، وضعیت شان بهتر از امروز بود.
بارانی ادامه داد: شرایط به گونه ای رقم خورده که امروز شهرها تنها محل نجات محیط زیست هستند، چرا که مرکز نخبگان و منشا اقتصادی هستند و باید نگاه مان را به شهرها تغییر دهیم.
اقتصاد چرخشی به دنبال تولید حداقلی پسماند است
در بخش دیگری از این مراسم هومن غلامپور ارباستان، پژوهشگر مرکز پژوهش های مجلس گفت: اقتصاد چرخشی به دنبال مصرف حداقلی مواد و تولید حداقلی پسماند است و همه دنیا به دنبال تولید پایدار و تولید دوستدار محیط زیست هستند که در راس تحقق این اقتصاد قرار می گیرد.
وی ادامه داد: اگر اشتغالزایی و کمک به معیشت مردم را در حوزه اقتصاد چرخشی رعایت نکنیم نمیتوانیم همراهی مردم را داشته باشیم.
کمیته مشترکی را با کشورهای آسیایی ایجاد کنیم
حمید قاسمی، شهردار سمنان با بیان اینکه آموزش و فرهنگ سازی گسترده را در شهر دنبال کردیم، گفت: شهرداری سمنان سامانه های خوبی را برای تفکیک از مبدا راه اندازی کرده و به همین دلیل تفکیک از مبدا در این شهر به ۲۰ درصد رسیده است.
وی گفت: ما یک شهرک بازیافت را در شهر ایجاد کرده ایم که ۲۰ هکتار زیربنا و ۱۱۰ واحد کاری دارد و ۶ ماهه اول امسال ۴ هزار تن پسماند خشک در این شهرک جمع آوری شده است و امروز نرخ بازیافت ما به ۴۰ درصد رسیده است. پیشنهاد میکنم که
کمیته مشترکی را بین کشورهای آسیایی راه اندازی کرده تا بتوان تجربیات را در حوزه مدیریت پسماند به اشتراک بگذاریم.
۶۰ پژوهش در حوزه مدیریت پسماند انجام گرفته است
قائم شریعتی، معاون توسعه و هماهنگی امور پژوهشی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران در بخشی از این پنل گفت: بزرگ ترین معضل برای محیط زیست بشر رژیم صهیونیستی است و امیدوارم به زودی شاهد نابودی جنایات این رژیم باشیم.
وی تصریح کرد: همچنان شاهد اقتصاد غیررسمی و برداشت بدون نظارت در این حوزه هستیم. مسئله مهم این است که همچنان دفع زباله، ارزان ترین روش محسوب می شود.
معاون توسعه و هماهنگی امور پژوهشی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران با بیان اینکه ۳ راهبرد نهادی، فنی و بازار در حوزه اقتصاد چرخشی وجود دارد، بیان داشت: در بحث راهبرد نهادی، یکی از راهکارها تغییر ماموریت سازمان پسماند است، همچنین داشتن نقشه راه ۵ ساله و ساماندهی بخش غیررسمی از طریق آموزش به جای مقابله دو راهکار بعدی محسوب می شود.
شریعتی افزود: راهبرد فنی و راهبرد بازار هم راهکارهای خودش را دارد. به طور مثال در حوزه راهبرد بازار یکی از راهکارها ایجاد بازار منطقه ای مواد بازیافتی و انعقاد قرارداد بلند مدت با صنایع و حمایت از استارتاپ ها است.
وی گفت: در حوزه ابزارهای سرمایه گذاری بحث اوراق سبز شهری و مشارکت عمومی – خصوصی و تامین مالی مبتنی بر عملکرد برای پیمانکار را باید مدنظر قرار داد. نکته دیگر آنکه
نیازمند نظام پایش و ارزیابی عملکرد هستیم.
معاون توسعه و هماهنگی امور پژوهشی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران افزود: حلقه مفقوده اقتصاد چرخشی بحث حکمرانی مشارکتی است و در این چارچوب هم وظایف مختلفی وجود دارد؛ یعنی دانشگاه ها بحث تولید دانش و شهرداری ها بحث سیاست گذاری کلان را برعهده دارند.
وی گفت: مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهری تهران به عنوان بازوی پژوهشی بیش از ۶۰ پروژه پژوهشی و مطالعاتی را در حوزه مدیریت پسماند ارائه کرده که شامل پژوهش های زیست محیطی، حکمرانی و حقوقی و سیاستگذاری ؛ فرهنگی اجتماهی و رفتاری و مطالعات طراحی شهری و زیرساختی است.
وی افزود: کتاب های «پیشگیری از پسماند و بازیافت آن» و «مدیریت پسماند فضای سبز شهری با رویکرد اقتصاد چرخشی» هم توسط این مرکز منتشر شده است.
وی با بیان اینکه مدیریت داده محور به کمک اقتصاد چرخشی کمک می اید گفت: اقتصاد چرخشی یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت است که باعث کاهش هزینه های مدیریت پسماند و بهبود هزینه های زنذگی می شود. اینکه چرا تاکنون در این زمینه موفق نبوده ایم به این دلیل است که ما باید به ابتدای زنجیره رسیده و مردم را از ابتدای زنجیره در انتفاع این مدیریت شریک کنیم.
