بازنمایی فقر شهری در رسانه های مدیریت شهری

به گزارش شهرداران بازنمایی فقر شهری در رسانه های مدیریت شهری» به همت مرکز مطالعات و برنامه‏ ریزی شهر تهران و روزنامه همشهری با حضور عسگر قهرمانپور، رئیس گروه مطالعاتی ارتباطات و رسانه مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، عبدالرسول هاشمی، پژوهشگر علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی و انور مصطفوی، مشاور مدیریت مطالعات اجتماعی و فرهنگی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران برگزار شد.در ابتدای این نشست که به صورت زنده از همشهری تی وی پخش می‏ شد، عسگر قهرمانپور، رئیس گروه مطالعاتی ارتباطات و رسانه مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران ضمن اشاره به اهمیت بازنمایی مسایل اجتماعی و فرهنگی شهر در رسانه ‏های مدیریت شهری گفت: شیوه مواجه رسانه‏ ها با مسائل اجتماعی و فرهنگی شهر و نحوه بازنمایی آنها در تصویرسازی از مسایل شهری در ذهن مخاطبان بسیار اهمیت دارد. در سال 1403 پروژه ه‏‏ایی در مرکز مطالعات و برنامه ‏ریزی شهر تهران در خصوص بازنمایی فقر شهری و فرودستان در رسانه ‏های مدیریت شهری انجام و به اتمام رسید که تمرکز اصلی آن بررسی بازنمایی و توجه به فقر شهری در گزارش‏ های روزنامه شهری در بازه زمانی سه سال گذشته مدیریت شهری جدید بود.وی خاطر نشان کرد: تبیین ‏های فقر را می ­توان تحت دو عنوان کلی دسته‏ بندی کرد: نظریه­ هایی که افراد فقیر را مسئول فقر خویش می ­دانند و نظریه ­هایی که معتقدند نیروهای ساختاری جامعه فقر را تولید و بازتولید می ­کنند. آنچه در برنامه ‏های مدیریت شهری مورد توجه قرار گرفته است بیشتر نزدیک به رویکرد توانمند‏سازی و رفع موانع طرد اجتماعی در ارتباط با فرودستان شهری است.وی با اشاره به اینکه مبنای برنامه چهارم توسعه شهر تهران (1400-1404) عدالت شهری است، افزود: این برنامه توجه ویژه ‏ای در مواد و تبصره‏ ها به مفاهیم توانمندسازی در راستای ایجاد برابری در شهر داشته است. بحث اصلی نشست این است که در دوره مدیریت شهری جدید و با توجه به تاکیداتی که در برنامه ‏ریزی و سیاست­ گذاری بر مفاهیم عدالت شهری و برابری در شهر وجود دارد، در رسانه ‏های مدیریت شهری فقر شهری و به تبع آن فرودستان چگونه بازنمایی شده ‏اند؟ رسانه ‏های شهری از آن جمله روزنامه همشهری چگونه به مساله فقر پرداخته است؟ و این پرداخت چه ویژگی‏ هایی داشته است؟وی در ادامه سخنانش گفت: هر گونه ادعا در رسانه ‏ها باید مبنای پژوهش علمی داشته باشد و مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران به عنوان بازوی فکری شهرداری تهران این آمادگی را دارد در حوزه رسانه و ارتباطات به نیازهای این حوزه در مدیریت شهری بپردازد.در ادامه نشست عبدالرسول هاشمی، پژوهشگر علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان مجری این پروژه ضمن اشاره به روش پژوهش در پروژه صورت گرفته و توضیح مباحث نظری مطرح شده در خصوص فقر شهری گفت: ذکر این نکته ضروری است که موضوع فقر شهری با توجه به مهاجرت‌های گسترده در کلانشهرها بسیار زیاد است و این مسئله مختص ایران نیست و اکثر کشورهای آسیایی همانند هند و چین هم با این موضوع مواجه هستند.وی ادامه داد: ‌ما با پدیده‌ای با نام فقرای شهری مواجهیم که در کلانشهرها زندگی می‌کنند و برای بررسی آنها لازم نیست حتماً به مناطق جنوبی شهر و یا کم برخوردار شهر برویم چرا که این افراد را می توانیم در تمام ابعاد زیست شهری از قبیل حمل‌ونقل عمومی، ‌بوستان‌ها و معابر در کنار خودمان مشاهده کنیم.به گفته او فقر شهری در کشورهای جهان سوم با همین مسئله در کشورهای به اصطلاح جهان اول کاملاً متفاوت است. مثلا در انگلستان اگر خانواده‌ای نتواند برای فرزندش جشن تولد بگیرد فقیر است اما در کشورهای جهان سوم مسئله فقر شهری کاملا متفاوت با این کشورهاست.هاشمی با اشاره به بخش دیگر تحقیقات در خصوص فقر شهری گفت: وقتی صحبت از فقر شهری می‌شود اذهان به سمت مناطق جنوبی می‌رود اما بر خلاف این تصور، فقر شهری می‌تواند در مناطق مرفه هم دیده شود مثلا در گزارش‌ها این مسئله مطرح شده که در منطقه ۲۲ تهران سرانه خدمات آموزشی پایین است و فاضلاب شهری مشکل دارد یا در برخی مناطق پیاده‌راه‌ها مشکلات عدیده‌ای دارند. گسترش شهری بدون در نظر گرفتن این مسائل امکان‌پذیر نیست.وی در ادامه تاکید کرد: به دلیل اینکه فقرای شهری درآمد اندکی دارند تورم اقتصادی و نوسان قیمت‌ها باعث می‌شود که نتوانند نیازمندی‌های اولیه‌شان را برطرف کنند و روزنامه همشهری به خوبی این مسئله و فقر آموزشی و بهداشتی را بازنمایی کرده است.در ادامه این نشست تخصصی انور مصطفوی، ناظر این پروژه ضمن قدردانی از مجری برای انجام این پروژه با کیفیت گفت: این پروژه به رغم کوچک مقیاس بودن سطح بسیار بالایی دارد و می ‏تواند راهنمایی مفیدی در خصوص گزارش ‏های عمیق روزنامه همشهری در خصوص فقر شهری ارائه دهد.مصطفوی با بیان اینکه در ۴ سند بالادستی به مسئله عدالت اجتماعی اشاره شده است، ‌گفت: این اسناد شامل سیاست‌های کلی نظام، بیانیه گام دوم انقلاب، سند ملی آمایش سرزمین و سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و برنامه چهارم پیشرفت شهر تهران بر مبنای عدالت شهری است.وی گفت: بارها در این اسناد به مسئله عدالت اجتماعی اشاره شده است و عدالت اجتماعی و اقتصادی محور برنامه‌های این اسناد است که باید در حوزه‌های مختلف از جمله ترافیک، حمل‌ونقل عمومی و… پیگیری شود.در پایان این نشست سوالاتی از سوی خبرنگاران روزنامه همشهری در خصوص رابطه مهاجرت و فقر شهری و دیگر موضوعات مطرح شد. همچنین ضمن قدردانی دست اندارکاران روزنامه همشهری از انجام این پروژه در مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، مقرر شد در گزارش های خبری روزنامه همشهری راهنمایی ها و پیشنهادهای این پروژه در موضوع فقر شهری مد نظر گزارشگران قرار گیرد.