بودجه شهرداری تهران کجا خرج می‌شود؟

هر سال، شهرداری تهران بودجه‌ای چند ده هزار میلیارد تومانی را برای اداره پایتخت تصویب می‌کند. اما این اعداد و ارقام برای بسیاری از شهروندان مبهم و نامفهوم است. بودجه شهرداری دقیقا در چه حوزه‌هایی هزینه می‌شود؟ چقدر به ساخت مترو و بزرگراه می‌رسد؟ چه سهمی برای نظافت و جمع‌آوری زباله اختصاص دارد؟ و چرا سهم فرهنگ و هنر اینقدر کم درنظر گرفته می‌شود؟ این اطلاعات بر اساس آخرین لایحه بودجه ارائه شده به شورای شهر تهیه شده است.

جدول سهم بخش‌های مختلف از بودجه شهرداری تهران

بر اساس کالبدشکافی بودجه شهرداری تهران، منابع مالی به پنج بخش اصلی تقسیم می‌شود:

در ادامه، هر یک از این سهم‌ها را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم.

1- پروژه‌های عمرانی

بزرگترین بخش بودجه شهرداری با ۵۰ درصد، به پروژه‌های عمرانی اختصاص دارد. این بخش شامل احداث و نگهداری زیرساخت‌های فیزیکی شهر می‌شود؛ ساخت بزرگراه‌ها و پل‌ها، تونل‌ها، توسعه مترو، احداث پارک‌ها و بوستان‌ها، ساختمان‌های عمومی مانند ایستگاه‌های آتش‌نشانی و کتابخانه‌ها به همراه بازسازی بافت‌های فرسوده.

سهم بالای ۵۰ درصد، نشان‌دهنده رویکرد توسعه‌محور شهرداری تهران است. نکته مهم اینکه بسیاری از این پروژه‌ها بلندمدت هستند و تاثیرات آن‌ها سال‌ها بعد در زندگی شهروندان دیده می‌شود.

2- خدمات شهری

دومین سهم بزرگ با ۲۵ درصد، به خدمات شهری تعلق دارد. این حوزه شامل فعالیت‌هایی است که به صورت مستقیم بر کیفیت روزمره زندگی در تهران تاثیر می‌گذارد؛ مانند جمع‌آوری و دفن زباله (پسماند)، نظافت معابر و خیابان‌ها، نگهداری فضای سبز و درختکاری، ساماندهی دستفروشان و سد معبر، اداره آرامستان‌ها، کشتارگاه و همچنین مدیریت بحران و زلزله. با وجود سهم ۲۵ درصدی، بسیاری از کارشناسان معتقدند با توجه به آلودگی و تراکم تهران، این رقم باید افزایش یابد.

3- حمل و نقل عمومی

سومین بخش بودجه شهرداری با ۱۵ درصد، به حمل و نقل عمومی اختصاص دارد. این شامل یارانه‌های مترو و اتوبوس (برای کاهش قیمت بلیت)، تعمیر و نگهداری ناوگان موجود (واگن‌ها، اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها)، توسعه خطوط جدید مترو و مسیرهای ویژه اتوبوس (BRT) و همچنین ایجاد پارکینگ‌های حاشیه‌ای و دوچرخه‌سواری اشتراکی است.

با توجه به اینکه روزانه بیش از ۴ میلیون سفر با مترو و ۲ میلیون سفر با اتوبوس در تهران انجام می‌شود، این ۱۵ درصد شاید ناکافی به نظر برسد؛ اما محدودیت منابع مالی اجازه افزایش بیشتر را نمی‌دهد.

اگر دوست داری، سری «دانستنی شهرداران» رو در بله دنبال کن.

4- اداری و حقوق

تنها ۷ درصد از بودجه شهرداری صرف هزینه‌های اداری و حقوق می‌شود. این بخش شامل حقوق و مزایای کارکنان شهرداری (اعم از زحمتکشان مانند رفتگران، آتش‌نشانان و نیز کارمندان اداری)، هزینه تجهیز و نگهداری ساختمان‌های اداری، آموزش کارکنان و هزینه‌های جاری دفاتر مناطق ۲۲‌گانه و ستاد مرکزی است. مقایسه این رقم با بخش‌های دیگر نشان می‌دهد که شهرداری تهران برخلاف برخی باورهای عمومی، بیشتر بودجه خود را صرف خدمات و عمران می‌کند تا هزینه‌های پرسنلی.

5- فرهنگی

کوچکترین سهم بودجه شهرداری با تنها ۳ درصد، به حوزه فرهنگی اختصاص دارد. این رقم شامل بودجه سازمان فرهنگی هنری شهرداری، اداره کتابخانه‌های عمومی، برگزاری جشن‌های ملی و مذهبی (مثل جشن نیکوکاری، جشن رمضان و …)، حمایت از هنرمندان و گروه‌های فرهنگی محلی، تجهیز خانه‌های فرهنگ و سراهای محله و همچنین ترویج فرهنگ شهروندی (مثل تفکیک زباله از مبدا، کاهش مصرف آب و …) است.

بسیاری از منتقدان معتقد هستند که اختصاص ۳ درصد بودجه فرهنگی برای پایتخت با ۹ میلیون نفر جمعیت، بسیار ناچیز است و باید با افزایش آگاهی شهروندان از طریق برنامه‌های فرهنگی، هزینه‌های سنگین خدمات شهری و حمل ‌و نقل کاهش یابد.

نتیجه‌گیری

کالبدشکافی بودجه شهرداری تهران نشان می‌دهد که نیمی از منابع (۵۰ درصد) صرف پروژه‌های عمرانی بلند مدت می‌شود. یک‌ چهارم (۲۵ درصد) به خدمات روزمره شهری مانند نظافت و پسماند می‌رسد. ۱۵ درصد برای حمل ‌و نقل عمومی هزینه می‌شود که با وجود اهمیت بالا، همچنان ناکافی به نظر می‌رسد.

تنها ۷ درصد به حقوق و هزینه‌های اداری اختصاص دارد که نشان از چابکی نسبی ساختار مدیریتی دارد. و در نهایت، سهم ۳ درصدی حوزه فرهنگی، جای تامل دارد. اگر تهران به دنبال شهری پایدارتر و با کیفیت‌تر است، باید تعادل میان این بخش‌ها بازبینی شود؛ شاید با سرمایه‌گذاری بیشتر بر فرهنگ، بتوان هزینه‌های سنگین خدمات شهری و ترافیک را کاهش داد.

بیشتر بخوانید :‌ سرانه فضای سبز در شهرهای ایران