منطقه ۵ شهرداری تهران یکی از مناطق متنوع و پیچیده شهری است که هم زمان با مدلهای گوناگونی از محلهها رو به رو است. این تنوع کالبدی و اجتماعی، مسائل متعددی را در حوزههای مختلف ایجاد کرده است. در چنین بستری، تدوین یک نظام جامع، علمی و پویا برای مسألهیابی و حل مسأله در مدیریت شهری ضرورتی اجتناب ناپذیر به شمار میرود.
به گزارش شهرداران روابط عمومی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، فرامرز اکبری معاون برنامه ریزی و سرمایه انسانی شهرداری منطقه ۵ تهران، در یادداشتی در مورد مسأله یابی و حل مسأله در مدیریت شهری نوشت:
با توجه به رشد و گسترش سریع شهرها به عنوان سیستم های پویا، پیچیده و اجتماعی – انسانی، مسائل شهری در ابعاد گوناگون و لایههای متنوعی بروز پیدا می کنند و روش های سنتی شناسایی و حل این مسائل، دیگر پاسخگوی شرایط جدید نیستند.
در چنین بستری، تدوین یک نظام جامع، علمی و پویا برای مسأله یابی و حل مسأله در مدیریت شهری ضرورتی اجتناب ناپذیر به شمار می رود.
منطقه ۵ شهرداری تهران یکی از مناطق متنوع و پیچیده شهری است که هم زمان با محله های برنامه ریزی شده ای مانند اکباتان، شهرک پرواز، سازمان برنامه و جنتآباد و بافت های ارگانیک نظیر روستای کن و محله هایی با چالش های اجتماعی همچون بهاران، حصارک و مرادآباد رو به رو است. این تنوع کالبدی و اجتماعی، مسائل متعددی را در حوزههای مختلف ایجاد کرده است.
در پاسخ به این ضرورت، با همکاری فعالانه شهرداری منطقه ۵ و مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، پروژه پژوهشی «طراحی نظام مسأله یابی و حل مسأله منطقه ۵» تعریف و از سال ۱۴۰۴ وارد مرحله اجرا شد. نقشآفرینی گروه مطالعات پایش و ارزیابی سیاست های شهری مرکز مطالعات در این پروژه، بستری برای تعامل میان نهاد اجرایی و پژوهشی شهرداری فراهم کرد.
شناسایی جامع مسائل منطقه با بهرهگیری از داده های چند منبعی (دیدگاه شهروندان، مدیران، کارشناسان، اسناد بالادست، تجارب مشاوران و مشاهدات میدانی)، گونهبندی، اولویت بندی و سطح بندی علمی مسائل بر اساس چارچوبهای تحلیلی و همچنین طراحی مدل جامع مسأله یابی و حل مسأله با قابلیت انطباق با شرایط فضایی، نهادی و اجتماعی منطقه از جمله دستاوردهای اصلی این پروژه پژوهشی است.
برای آزمون عملی این مدل، موضوع کلیدی «توسعه زیرساخت ها، فعالیت ها و فضاهای نوآور، رقابت پذیر و هوشمند در منطقه ۵» بهعنوان پایلوت انتخاب شد.
این اقدام شامل مراحلی همچون انجام پیمایش های اجتماعی و مصاحبه های میدانی، برگزاری جلسات تخصصی با مدیران و ذی نفعان محلی، تحلیل آماری و فضایی داده های به روز شده، شناسایی و ارائه راهکارهای عملیاتی و فراهمسازی مقدمات انتخاب مکان مناسب برای احداث زیرساخت های نوآورانه بود.
مدل طراحی شده مسأله محور، آینده نگر و نهادمحور است و قابلیت استفاده به عنوان الگویی کاربردی برای سایر مناطق کلانشهر تهران را دارد.
تجربه اجرای این پروژه، نمونه ای ارزشمند از پیوند ظرفیت علمی و پژوهشی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران با توان اجرایی شهرداری منطقه ۵ به شمار میرود.
این همکاری ساختار یافته نشان داد که بهرهگیری از شواهد علمی در سیاستگذاری شهری و سپردن طراحی و هدایت پروژه های کلیدی به نهاد پژوهشی میتواند نتایجی دقیق، اثربخش و قابل تعمیم برای ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان در منطقه ۵ و سایر مناطق پایتخت به همراه داشته باشد.
ایتا
