آلودگی هوای تهران فقط مسئله شهرداری نیست رئیس شورای اسلامی شهر تهران با تاکید بر اینکه حل معضل آلودگی هوا نیازمند همکاری همه دستگاههاست، اعلام کرد که شهرداری به تنهایی مسئول این بحران نیست. مهدی چمران در حاشیه سیصد و نود و چهارمین جلسه شورای شهر، ضمن تشریح آخرین وضعیت لوایح عوارض شهری، بر ضرورت افزایش نرخ عوارض طرح ترافیک به عنوان ابزاری بازدارنده برای کاهش تردد در محدودههای پرترافیک تاکید کرد.
عوارض طرح ترافیک؛ راهحل واقعی یا مُسکن موقت؟
افزایش عوارض طرح ترافیک سالهاست به عنوان یکی از ابزارهای مدیریت ترافیک در تهران استفاده میشود، اما پرسش اساسی این است که آیا این سیاست به تنهایی میتواند بحران آلودگی هوا را مهار کند؟
واقعیت آن است که طرح ترافیک، بیش از آنکه یک راهحل محیط زیستی محسوب شود، ابزاری اقتصادی برای کنترل تقاضای سفر با خودرو شخصی به حساب میآید. اگر نرخ عوارض متناسب با درآمد شهروندان و کیفیت حمل و نقل عمومی تعیین نشود، این سیاست میتواند به نابرابری اجتماعی دامن بزند؛ به گونهای که تنها اقشار پردرآمد امکان ورود به محدوده مرکزی شهر را داشته باشند.
از سوی دیگر، تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد که افزایش عوارض بدون توسعه حمل و نقل عمومی پاک، نوسازی ناوگان فرسوده و مدیریت مصرف سوخت، اثر خوبی بر کاهش آلودگی هوا ندارد. بنابراین، اگرچه افزایش عوارض طرح ترافیک میتواند در کوتاهمدت از حجم تردد بکاهد اما در بلندمدت نیازمند بستهای جامع از سیاستهای حملونقلی، زیستمحیطی و اقتصادی است.
به بیان دیگر، طرح ترافیک زمانی به ابزاری موثر برای کاهش آلودگی هوا تبدیل میشود که در کنار آن، شهروندان گزینهای ارزان، سریع و پاک برای جابجایی در اختیار داشته باشند؛ در غیر این صورت، تنها با جاجایی مسئله مواجه خواهیم بود، نه حل آن.
بیشتر بخوانید: آلودگی هوای تهران امروز
بررسی لوایح عوارض شهری در آخرین مهلت قانونی
مهدی چمران با اشاره به اینکه آخرین فرصت ارسال لوایح عوارض به شورای عالی استانها و وزارت کشور فرا رسیده است، گفت: «در این جلسه، لوایح متعددی از جمله عوارض ساختمانی، عوارض طرح ترافیک و عوارض مربوط به آنتنها و دکلهای مخابراتی مورد بررسی قرار میگیرد».
به گفته وی، شورای عالی استانها صرفا وظیفه تطبیق مصوبات با قوانین را دارد و در نرخگذاری عوارض، دخل و تصرفی نخواهد داشت.
نرخ عوارض و ارتباط آن با تورم
رئیس شورای شهر تهران با اشاره به نرخ تورم سالانه اظهار کرد: «نرخ تورم سال گذشته ۳۷.۵ درصد بود. در حالی که نرخ تورم امسال به ۴۹ درصد رسیده است».
چمران افزود: «شورای شهر تلاش کرده نرخ عوارض در هیچ بخشی فراتر از نرخ تورم تعیین نشود. برای نمونه، افزایش عوارض ساختمانی در بازه ۳۰ تا ۳۵ درصد لحاظ شده تا از ایجاد اثرات روانی منفی در جامعه جلوگیری بعمل آید».
چرا عوارض طرح ترافیک باید افزایش یابد؟
مهدی چمران با تاکید بر نقش بازدارنده طرح ترافیک تصریح کرد: «اگر نرخ عوارض پایین باشد، شهروندان بدون توجه به محدودیتها وارد محدوده طرح میشوند و صرفا جریمه را پرداخت میکنند. این موضوع باعث افزایش ترافیک و تشدید آلودگی هوا میشود».
رئیس شورای شهر تهران اضافه کرد: «ظرفیت محدودههای مرکزی شهر محدود است. ورود بیضابطه خودروها و موتورسیکلتها فشار مضاعف بر شبکه معابر وارد میکند. درنتیجه، نرخ پایین جرایم، خاصیت بازدارندگی را از بین میبرد».
آلودگی هوای تهران فقط مسئله شهرداری نیست
رئیس شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به تدوین «سیاهه آلودگی هوا» گفت: «رفع آلودگی هوا تنها بر عهده شهرداری نیست و نیازمند همکاری جدی دولت و سایر دستگاههای اجرایی است». به گفته چمران، حل این بحران بدون هماهنگی میان نهادهای مسئول در حوزه حمل و نقل، انرژی، صنعت و محیط زیست امکانپذیر نخواهد بود.
پناهگاههای شهری و الزامات ایمنی
مهدی چمران با اشاره به لزوم تقویت زیرساختهای ایمنی شهری اظهار کرد: «پناهگاههای شهری نیازمند امکاناتی مانند تهویه مناسب، سرویس بهداشتی و دسترسی سریع هستند. این موارد در کمیسیون ماده پنج مورد تاکید قرار گرفته است».
وی اذعان داشت: در شرایط اضطراری، ایستگاههای مترو نیز به عنوان پناهگاه مورد استفاده قرار خواهند گرفت و در یکی از ایستگاهها، پناهگاهی ایمن در برابر سلاحهای شیمیایی در حال تجهیز است».
واکنش به حواشی شورا و اظهارات سخنگوی شهرداری
رئیس شورای شهر تهران در واکنش به اظهارات سخنگوی شهرداری درباره پیگیری قضایی یک عضو شورا گفت: «شورا هیچ شکایتی از هیچ فردی ندارد و موضوعی برای پیگیری قضایی نمیبیند».
نتیجهگیری
آلودگی هوای تهران فقط مسئله شهرداری نیست. صحبتهای رئیس شورای اسلامی شهر تهران نشان میدهد مدیریت شهری در تلاش است با ابزارهای اقتصادی مانند افزایش هدفمند عوارض طرح ترافیک، از فشار ترافیکی و آلودگی هوا بکاهد. با این حال، تاکید مکرر بر نقش دولت و سایر نهادها نشان میدهد که حل بحران آلودگی هوا، نیازمند یک رویکرد فرابخشی و ملی است.
سوالات متداول
آیا افزایش عوارض طرح ترافیک قطعی است؟
افزایش نرخ عوارض در قالب لایحه پیشنهاد شده و پس از طی مراحل قانونی نهایی خواهد شد.
چرا عوارض طرح ترافیک باید بازدارنده باشد؟
برای جلوگیری از ورود بیرویه خودروها به محدودههای پرترافیک و کاهش آلودگی هوا.
آیا شهرداری به تنهایی مسئول آلودگی هوای تهران است؟
خیر، طبق اظهارات رئیس شورای شهر، رفع آلودگی هوا نیازمند همکاری همه دستگاههای اجرایی است.
آیا محدوده طرح ترافیک تغییر میکند؟
خیر، محدوده طرح ثابت است و تمرکز بر مدیریت ورود و خروج خودروهاست.
