حمام تاریخی «عزت» با مرمت و تغییر کاربری، تربت جام را به مقصدی نوین گردشگری و فرصتی تازه برای سرمایهگذاری فرهنگی تبدیل می کند.
تربت جام، شهری کهن در استان خراسان رضوی، بهعنوان دیار دانش، ادب و عرفان شناخته میشود و ریشههای آن به ولایت جام یا بوژگان در گذشته بازمیگردد. این خطه با تکیه بر پیشینه تاریخی خود، به تربت شیخ جام و تربت جام شهرت یافته و همواره مقصدی مهم برای گردشگری محور شرقی استان بوده است.
در این شهرستان، جاذبههای تاریخی و طبیعی متعددی جای گرفته است؛ از مجموعههای باشکوه شیخ احمد جام و شاه قاسم انوار گرفته تا رباط جام، رباط سمنگان، روستای بزد، آبشار بردو و حمام تاریخی عزت. تربت جام نهتنها خانه جاذبههای معماری و باستانی است، بلکه کانون موسیقی مقامی و آئینهای بومی به شمار میرود.
حفظ و صیانت از بناهای تاریخی همچون حمامهای قدیمی، بستر بازخوانی هویت فرهنگی و تاریخی هر منطقه است. این بناها نشانی از قدردانی از گذشتگان و سند محکمی بر قدمت و اعتبار شهرها هستند. توجه به احیا و مرمت این اماکن، زمینهساز توسعه پایدار گردشگری و اقتصادی در منطقه است.
در میان میراثهای ارزشمند تربت جام، حمام عزت جایگاه ویژهای دارد. این بنای تاریخی به اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی اول تعلق دارد و امروز نیازمند حمایت جدی برای مرمت، احیا و تبدیل به یک جاذبه گردشگری شاخص است.
با ثبت ملی حمام عزت و اجرای پروژههای مرمتی و فرهنگی، امید میرود این اثر ارزشمند دوباره جان بگیرد و به یکی از نقاط مهم جذب گردشگران و سرمایهگذاران داخلی و خارجی تبدیل شود.
حمامها در معماری ایرانی همواره جایگاهی اجتماعی و فرهنگی داشتهاند
در همین رابطه فرامرز صابرمقدم، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تربت جام در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حمامها در معماری ایرانی همواره جایگاهی اجتماعی و فرهنگی داشتهاند؛ معماری آنها بازتابی از سنت، هنر و نیازهای مردمی است که ارزششان را میتوان در عناصر اجتماعی و معماری یافت. حمامهای قدیمی ترکیبی از شاهکار معماری و نهاد اجتماعی بودند؛ مکانی که نه تنها نیاز بهداشت فردی را پاسخ میدادند، بلکه محل شکلگیری روابط اجتماعی، استمرار آئینها و نمایش هنر معماری ایرانی-اسلامی بود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تربت جام بیان کرد: حمامها فضایی برای گردهمایی مردم محله یا شهر، بیتوجه به طبقه اجتماعی بودند. گفتوگو درباره اخبار، تصمیمگیریهای اجتماعی و حتی حل اختلافات در فضای حمام شکل میگرفت. با اینکه مالکیت حمام عزت متعلق به شهرداری است، این بنا حدود ۱۸ سال متروک مانده بود و کاربری خاصی نداشت؛ با پیگیری و برگزاری جلسات متعدد، پروپوزال مرمتی و تغییر کاربری آن در کمیته فنی میراث فرهنگی مطرح و تأیید شد و اکنون طرح مرمت توسط مشاور مراحل پایانی خود را میگذراند.
وی افزود: در گام اول، پس از مرمت و احیا، این بناها به جاذبههای مهم گردشگری شهری تبدیل میشوند، به طوری که مردم شهر با حضور در این فضاها، پیوند عمیقتری با گذشته و فرهنگ خود برقرار میکنند.
